الذاريات

وَٱلذَّٰرِيَـٰتِ ذَرْوًۭا

wal-dhāriyāti dharwan

سوگند به بادهاى خاک [و باران] ‌افشان

فَٱلْحَـٰمِلَـٰتِ وِقْرًۭا

fal-ḥāmilāti wiq'ran

و سوگند به ابرهای سنگین‌بار [از باران]

فَٱلْجَـٰرِيَـٰتِ يُسْرًۭا

fal-jāriyāti yus'ran

و سوگند به کشتی‌های سبک‌سیر

فَٱلْمُقَسِّمَـٰتِ أَمْرًا

fal-muqasimāti amran

و سوگند به فرشتگانی که کارها را [به امر الله] تقسیم می‌کنند

إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌۭ

innamā tūʿadūna laṣādiqun

که آنچه [در مورد پاداش و عذاب] به شما وعده داده شده حقیقت دارد؛

وَإِنَّ ٱلدِّينَ لَوَٰقِعٌۭ

wa-inna l-dīna lawāqiʿun

و [روز] جزا قطعاً به وقوع مى‌پیوندد.

وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلْحُبُكِ

wal-samāi dhāti l-ḥubuki

سوگند به آسمان که [با ستارگان آراسته شده، و گویی] دارای راه‌هاست،

إِنَّكُمْ لَفِى قَوْلٍۢ مُّخْتَلِفٍۢ

innakum lafī qawlin mukh'talifin

كه شما [در مورد پیامبر و قرآن] اختلاف‌نظر دارید.

يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ

yu'faku ʿanhu man ufika

هر کس [از راه حق] بازگردانده شود، از [ایمان به] پیامبر و قرآن نیز بازگردانده خواهد شد.

قُتِلَ ٱلْخَرَّٰصُونَ

qutila l-kharāṣūna

مرگ [و لعنت] بر دروغگویان!

ٱلَّذِينَ هُمْ فِى غَمْرَةٍۢ سَاهُونَ

alladhīna hum fī ghamratin sāhūna

همان كسانى كه در ورطۀ جهل، غافلند.

يَسْـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلدِّينِ

yasalūna ayyāna yawmu l-dīni

آنان [پیوسته و از روى انكار] مى‌پرسند: «روز جزا چه زمانى است؟»

يَوْمَ هُمْ عَلَى ٱلنَّارِ يُفْتَنُونَ

yawma hum ʿalā l-nāri yuf'tanūna

همان روزى است كه به آتش مجازات مى‌شوند؛

ذُوقُوا۟ فِتْنَتَكُمْ هَـٰذَا ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تَسْتَعْجِلُونَ

dhūqū fit'natakum hādhā alladhī kuntum bihi tastaʿjilūna

[و به آنان گفته می‌شود:] «عذاب خود را بچشید؛ این همان آتشى است كه به شتاب مى‌خواستید».

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍۢ وَعُيُونٍ

inna l-mutaqīna fī jannātin waʿuyūnin

[در روز قیامت،] مسلماً پرهیزگاران در باغ‌هایی [از بهشت] و [كنار] چشمه‌سارها به سر مى‌برند؛

ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمْ رَبُّهُمْ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَبْلَ ذَٰلِكَ مُحْسِنِينَ

ākhidhīna mā ātāhum rabbuhum innahum kānū qabla dhālika muḥ'sinīna

آنچه پروردگارشان به آنان عطا كرده است دریافت مى‌دارند؛ زیرا در [زندگیِ] گذشته نیكوكار بوده‌اند.

كَانُوا۟ قَلِيلًۭا مِّنَ ٱلَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ

kānū qalīlan mina al-layli mā yahjaʿūna

آنان ‌اندكى از شب را مى‌خفتند [و بقیه را به نماز و نیایش مشغول بودند]

وَبِٱلْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

wabil-asḥāri hum yastaghfirūna

و سحرگاهان [از الله] آمرزش مى‌خواستند

وَفِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّۭ لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ

wafī amwālihim ḥaqqun lilssāili wal-maḥrūmi

و در اموالشان براى سائل و محروم، حقى [معیّن از صدقه و زکات] بود.

وَفِى ٱلْأَرْضِ ءَايَـٰتٌۭ لِّلْمُوقِنِينَ

wafī l-arḍi āyātun lil'mūqinīna

و در زمین نشانه‌ها[ى قدرت الهى] براى اهل یقین پدیدار است؛

وَفِىٓ أَنفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ

wafī anfusikum afalā tub'ṣirūna

و در وجود خودتان، آیا نمى‌بینید؟

وَفِى ٱلسَّمَآءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ

wafī l-samāi riz'qukum wamā tūʿadūna

و رِزق و روزی‌تان و آنچه [از کیفر و پاداش و خیر و شر که] به شما وعده داده می‌شود، در آسمان است.

فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ إِنَّهُۥ لَحَقٌّۭ مِّثْلَ مَآ أَنَّكُمْ تَنطِقُونَ

fawarabbi l-samāi wal-arḍi innahu laḥaqqun mith'la mā annakum tanṭiqūna

سوگند به پروردگار آسمان و زمین كه وعده[ی قیامت و پاداش و عذاب] همچون سخن گفتنتان، حقیقی و قطعى است.

هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْمُكْرَمِينَ

hal atāka ḥadīthu ḍayfi ib'rāhīma l-muk'ramīna

[ای پیامبر] آیا داستان میهمانان گرامى ابراهیم به تو رسیده است؟

إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَـٰمًۭا ۖ قَالَ سَلَـٰمٌۭ قَوْمٌۭ مُّنكَرُونَ

idh dakhalū ʿalayhi faqālū salāman qāla salāmun qawmun munkarūna

آنگاه که بر او وارد شدند و سلام گفتند، او گفت: «سلام» [و زیر لب گفت:] «گروهى ناشناسند».

فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجْلٍۢ سَمِينٍۢ

farāgha ilā ahlihi fajāa biʿij'lin samīnin

آنگاه آهسته نزد خانوادۀ خود رفت و [گوشتِ بریانِ] گوساله‌اى فربه [براى پذیرایى] آورد.

فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ

faqarrabahu ilayhim qāla alā takulūna

[او غذا را] نزد آنان گذاشت [و چند لحظه بعد] گفت: «آیا نمی‌خورید؟»

فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةًۭ ۖ قَالُوا۟ لَا تَخَفْ ۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَـٰمٍ عَلِيمٍۢ

fa-awjasa min'hum khīfatan qālū lā takhaf wabasharūhu bighulāmin ʿalīmin

[چون دست به غذا نزدند] از آنان احساس ترس كرد؛ گفتند: نترس [ما فرشته‌ایم]؛ و او را به [تولد] پسرى دانا بشارت دادند.

فَأَقْبَلَتِ ٱمْرَأَتُهُۥ فِى صَرَّةٍۢ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌۭ

fa-aqbalati im'ra-atuhu fī ṣarratin faṣakkat wajhahā waqālat ʿajūzun ʿaqīmun

همسرش با فریاد [و شگفتى] پیش آمد و در حالى كه به صورت خود مى‌زد گفت: «پیرزنى نازا [فرزند می‌زاید]؟!»

قَالُوا۟ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْعَلِيمُ

qālū kadhāliki qāla rabbuki innahu huwa l-ḥakīmu l-ʿalīmu

[فرشتگان] گفتند: «پروردگارت اینچنین فرموده است؛ و بی‌گمان، او حکیمِ داناست».

۞ قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا ٱلْمُرْسَلُونَ

qāla famā khaṭbukum ayyuhā l-mur'salūna

[ابراهیم] گفت: «ای فرستادگان [الله،] کار و مأموریت شما چیست؟»

قَالُوٓا۟ إِنَّآ أُرْسِلْنَآ إِلَىٰ قَوْمٍۢ مُّجْرِمِينَ

qālū innā ur'sil'nā ilā qawmin muj'rimīna

[فرشتگان] گفتند: «ما برای [مجازات] قومی مجرم [و گناهکار] فرستاده شده‌ایم

لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةًۭ مِّن طِينٍۢ

linur'sila ʿalayhim ḥijāratan min ṭīnin

تا سنگ‌هایی از گلِ [سخت‌شده] بر سرشان فروباریم.

مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِينَ

musawwamatan ʿinda rabbika lil'mus'rifīna

[سنگ‌هایی] که نزد پروردگارت، برای اسرافکاران، نشان گذاشته شده است».

فَأَخْرَجْنَا مَن كَانَ فِيهَا مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ

fa-akhrajnā man kāna fīhā mina l-mu'minīna

مؤمنانی را که در آن [شهرهای قوم لوط] بودند، [پیش از نزول عذاب] بیرون آوردیم؛

فَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍۢ مِّنَ ٱلْمُسْلِمِينَ

famā wajadnā fīhā ghayra baytin mina l-mus'limīna

ولى در آنجا فقط یک خانواده را یافتیم كه [نسبت به اوامر الهی] تسلیم بودند.

وَتَرَكْنَا فِيهَآ ءَايَةًۭ لِّلَّذِينَ يَخَافُونَ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَلِيمَ

wataraknā fīhā āyatan lilladhīna yakhāfūna l-ʿadhāba l-alīma

و در آن [شهرها] براى مردمى كه از عذاب دردناک [الهی] ترس دارند، نشانه‌اى روشن بر جاى گذاشتیم.

وَفِى مُوسَىٰٓ إِذْ أَرْسَلْنَـٰهُ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ بِسُلْطَـٰنٍۢ مُّبِينٍۢ

wafī mūsā idh arsalnāhu ilā fir'ʿawna bisul'ṭānin mubīnin

در [داستان] موسی [نیز نشانه و عبرتی است]؛ آنگاه که او را با دلیلی روشن نزد فرعون فرستادیم.

فَتَوَلَّىٰ بِرُكْنِهِۦ وَقَالَ سَـٰحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌۭ

fatawallā biruk'nihi waqāla sāḥirun aw majnūnun

ولى [فرعون] با تكیه بر قدرتش، روی برگرداند [و حق را نپذیرفت] و گفت: «[این مرد، یا] جادوگر است یا دیوانه».

فَأَخَذْنَـٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذْنَـٰهُمْ فِى ٱلْيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٌۭ

fa-akhadhnāhu wajunūdahu fanabadhnāhum fī l-yami wahuwa mulīmun

او را همراه سپاهیانش گرفتیم و به دریا افكندیم [و هلاک کردیم]؛ در حالى كه [در لحظۀ مرگ، خود را به خاطر نافرمانی و کفرش] سرزنش مى‌كرد.

وَفِى عَادٍ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ ٱلرِّيحَ ٱلْعَقِيمَ

wafī ʿādin idh arsalnā ʿalayhimu l-rīḥa l-ʿaqīma

در [داستان قوم] عاد [نیز درس عبرتی است]؛ آنگاه که تندبادى بی‌خیر و برکت بر آنان فرستادیم.

مَا تَذَرُ مِن شَىْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ كَٱلرَّمِيمِ

mā tadharu min shayin atat ʿalayhi illā jaʿalathu kal-ramīmi

[تندبادی] که بر هر چه وزید، آن را خاک و خاشاک كرد.

وَفِى ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا۟ حَتَّىٰ حِينٍۢ

wafī thamūda idh qīla lahum tamattaʿū ḥattā ḥīnin

در [داستان قوم] ثمود [نیز درس عبرتی است] آنگاه که [توسط پیامبرشان صالح] به آنان گفته شد: «اندکی [از لذت‌های زندگی] بهره‌مند شوید [که تنها سه روز فرصت دارید]».

فَعَتَوْا۟ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ وَهُمْ يَنظُرُونَ

faʿataw ʿan amri rabbihim fa-akhadhathumu l-ṣāʿiqatu wahum yanẓurūna

آنان از فرمان پروردگارشان سرپیچی کردند؛ پس در حالی که چشم به راه بودند، بانگ عذاب آنان را فراگرفت.

فَمَا ٱسْتَطَـٰعُوا۟ مِن قِيَامٍۢ وَمَا كَانُوا۟ مُنتَصِرِينَ

famā is'taṭāʿū min qiyāmin wamā kānū muntaṣirīna

[چنان بر زمین افتادند که] نه توان برخاستن [و گریز] داشتند و نه یاراى دفاع.

وَقَوْمَ نُوحٍۢ مِّن قَبْلُ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمًۭا فَـٰسِقِينَ

waqawma nūḥin min qablu innahum kānū qawman fāsiqīna

پیش از آن، قوم نوح را كه گروهى نافرمان بودند [هلاک كردیم].

وَٱلسَّمَآءَ بَنَيْنَـٰهَا بِأَيْي۟دٍۢ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ

wal-samāa banaynāhā bi-aydin wa-innā lamūsiʿūna

ما آسمان را به توان [خود] بنا نهادیم و همواره آن را وسعت می‌بخشیم؛

وَٱلْأَرْضَ فَرَشْنَـٰهَا فَنِعْمَ ٱلْمَـٰهِدُونَ

wal-arḍa farashnāhā faniʿ'ma l-māhidūna

و زمین را [برای زندگی] گستردیم و چه نیک گستراننده‌ای هستیم!

وَمِن كُلِّ شَىْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

wamin kulli shayin khalaqnā zawjayni laʿallakum tadhakkarūna

و همه چیز را به صورت زوج [= نر و ماده] آفریدیم؛ باشد که [توجه كنید و] پند گیرید.

فَفِرُّوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ ۖ إِنِّى لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ

fafirrū ilā l-lahi innī lakum min'hu nadhīrun mubīnun

[ای پیامبر، به مردم بگو:] «به سوى الله بشتابید كه من هشداردهنده‌ای آشکار از جانب او برای شما هستم؛

وَلَا تَجْعَلُوا۟ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ ۖ إِنِّى لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ

walā tajʿalū maʿa l-lahi ilāhan ākhara innī lakum min'hu nadhīrun mubīnun

و در كنار الله معبود دیگرى قرار ندهید كه من از [جانب] او هشداردهنده‌اى آشکار برایتان هستم».

كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُوا۟ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

kadhālika mā atā alladhīna min qablihim min rasūlin illā qālū sāḥirun aw majnūnun

هر پیامبری که بر پیشینیانشان مبعوث شد، همین گونه گفتند: «[او یا] جادوگر است یا دیوانه».

أَتَوَاصَوْا۟ بِهِۦ ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌۭ طَاغُونَ

atawāṣaw bihi bal hum qawmun ṭāghūna

آیا یكدیگر را به این [کفر و تکذیب] سفارش كرده بودند؟ نه، بلكه مردمی سرکش بودند.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَآ أَنتَ بِمَلُومٍۢ

fatawalla ʿanhum famā anta bimalūmin

پس [ای پیامبر،] از آنان روی بگردان که تو [به خاطر کفر آنان] هرگز سزاوار سرزنش نیستی.

وَذَكِّرْ فَإِنَّ ٱلذِّكْرَىٰ تَنفَعُ ٱلْمُؤْمِنِينَ

wadhakkir fa-inna l-dhik'rā tanfaʿu l-mu'minīna

و [پیوسته به آنان] تذكر بده كه قطعاً تذكر براى مؤمنان سودبخش است.

وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ

wamā khalaqtu l-jina wal-insa illā liyaʿbudūni

و جن و انس را فقط برای این آفریده‌ام که مرا عبادت كنند [و از بندگىِ دیگران سر باز زنند].

مَآ أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍۢ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ

mā urīdu min'hum min riz'qin wamā urīdu an yuṭ'ʿimūni

نه از آنان روزى مى‌خواهم، نه اینكه مرا خوراک دهند؛

إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلْقُوَّةِ ٱلْمَتِينُ

inna l-laha huwa l-razāqu dhū l-quwati l-matīnu

[زیرا] الله است که روزی‌رسانِ نیرومند و برقرار است.

فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ذَنُوبًۭا مِّثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَـٰبِهِمْ فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ

fa-inna lilladhīna ẓalamū dhanūban mith'la dhanūbi aṣḥābihim falā yastaʿjilūni

ستمکاران [مشرک نیز] همچون یاران [گذشتۀ] خویش، سهمى از عذاب دارند؛ پس به شتاب [آن را] از من نخواهند.

فَوَيْلٌۭ لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن يَوْمِهِمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ

fawaylun lilladhīna kafarū min yawmihimu alladhī yūʿadūna

واى بر کافران از [عذاب] روزی که به آن وعده داده می‌شوند!