الدخان

حمٓ

hha-meem

حم [حا. میم].

وَٱلْكِتَـٰبِ ٱلْمُبِينِ

wal-kitābi l-mubīni

و سوگند به کتاب روشنگر.

إِنَّآ أَنزَلْنَـٰهُ فِى لَيْلَةٍۢ مُّبَـٰرَكَةٍ ۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ

innā anzalnāhu fī laylatin mubārakatin innā kunnā mundhirīna

[که] ما قرآن را در شب مبارک [و فرخندۀ قدر] نازل کردیم [زیرا] که ما [همواره] هشداردهنده بوده‌ایم.

فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ

fīhā yuf'raqu kullu amrin ḥakīmin

در آن [شب،] هر امر مهمى فیصله مى‌یابد [و تدبیر می‌شود].

أَمْرًۭا مِّنْ عِندِنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ

amran min ʿindinā innā kunnā mur'silīna

[این‌] كارى است [كه‌] از جانب ما [صورت مى‌گیرد] بى‌گمان، ما فرستنده[ی پیامبران] بوده‌ایم.

رَحْمَةًۭ مِّن رَّبِّكَ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ

raḥmatan min rabbika innahu huwa l-samīʿu l-ʿalīmu

به عنوان رحمتى از پروردگارت. بی‌تردید، او شنوای داناست.

رَبِّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ

rabbi l-samāwāti wal-arḍi wamā baynahumā in kuntum mūqinīna

پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آنهاست. اگر [به این حقیقت] یقین دارید [به الله و پیامبرش ایمان بیاورید].

لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۖ رَبُّكُمْ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ

lā ilāha illā huwa yuḥ'yī wayumītu rabbukum warabbu ābāikumu l-awalīna

هیچ معبودی [به‌حق] جز او نیست؛ زندگی می‌بخشد و می‌میراند؛ پروردگار شما و نیاکان شماست؛

بَلْ هُمْ فِى شَكٍّۢ يَلْعَبُونَ

bal hum fī shakkin yalʿabūna

ولى مشرکان تردید دارند و سرگرم [لذت‌های دنیا] و بازى هستند.

فَٱرْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِى ٱلسَّمَآءُ بِدُخَانٍۢ مُّبِينٍۢ

fa-ir'taqib yawma tatī l-samāu bidukhānin mubīnin

پس [ای پیامبر] منتظر روزی باش که آسمان، دودی آشکار [پدید] آورد.

يَغْشَى ٱلنَّاسَ ۖ هَـٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٌۭ

yaghshā l-nāsa hādhā ʿadhābun alīmun

که [تمام] مردم را فرامی‌گیرد. این عذابی دردناک است.

رَّبَّنَا ٱكْشِفْ عَنَّا ٱلْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ

rabbanā ik'shif ʿannā l-ʿadhāba innā mu'minūna

[آنگاه کافران می‌گویند:] «پروردگارا، [این] عذاب را از ما برطرف کن که ایمان آورده‌ایم».

أَنَّىٰ لَهُمُ ٱلذِّكْرَىٰ وَقَدْ جَآءَهُمْ رَسُولٌۭ مُّبِينٌۭ

annā lahumu l-dhik'rā waqad jāahum rasūlun mubīnun

چگونه [و از کجا] پند می‌پذیرند در حالی که [پیشتر،] پیامبر روشنگر به سویشان آمده بود؟

ثُمَّ تَوَلَّوْا۟ عَنْهُ وَقَالُوا۟ مُعَلَّمٌۭ مَّجْنُونٌ

thumma tawallaw ʿanhu waqālū muʿallamun majnūnun

اما از او روی گرداندند و گفتند: «[او] آموزش‌یافته‌ای دیوانه است».

إِنَّا كَاشِفُوا۟ ٱلْعَذَابِ قَلِيلًا ۚ إِنَّكُمْ عَآئِدُونَ

innā kāshifū l-ʿadhābi qalīlan innakum ʿāidūna

[براى آزمایش شما] زمانى ‌اندک عذاب را برمى‌داریم؛ و[لى] شما [به کفرِ خویش] بازمى‌گردید.

يَوْمَ نَبْطِشُ ٱلْبَطْشَةَ ٱلْكُبْرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ

yawma nabṭishu l-baṭshata l-kub'rā innā muntaqimūna

روزی که سخت بر آنان می‌تازیم. [آری،] ما [از کافران به خاطر کفر و تکذیبشان،] انتقام‌ می‌گیریم.

۞ وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَآءَهُمْ رَسُولٌۭ كَرِيمٌ

walaqad fatannā qablahum qawma fir'ʿawna wajāahum rasūlun karīmun

پیش از آنان نیز قوم فرعون را آزمودیم و پیامبری بزرگوار به سویشان آمد

أَنْ أَدُّوٓا۟ إِلَىَّ عِبَادَ ٱللَّهِ ۖ إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ

an addū ilayya ʿibāda l-lahi innī lakum rasūlun amīnun

[که به آنان گفت:] «بندگان الله [= بنی‌اسرائیل‌] را به من بسپارید که من پیامبری امین برایتان هستم.

وَأَن لَّا تَعْلُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ ۖ إِنِّىٓ ءَاتِيكُم بِسُلْطَـٰنٍۢ مُّبِينٍۢ

wa-an lā taʿlū ʿalā l-lahi innī ātīkum bisul'ṭānin mubīnin

و [نیز] بر الله برتری مجویید که من دلیل روشنی برایتان آورده‌ام؛

وَإِنِّى عُذْتُ بِرَبِّى وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ

wa-innī ʿudh'tu birabbī warabbikum an tarjumūni

و از اینکه سنگسارم کنید به پروردگار خود و پروردگار شما پناه می‌برم.

وَإِن لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ لِى فَٱعْتَزِلُونِ

wa-in lam tu'minū lī fa-iʿ'tazilūni

اگر به من ایمان نمی‌آورید، از من کناره بگیرید [و رهایم کنید]».

فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ قَوْمٌۭ مُّجْرِمُونَ

fadaʿā rabbahu anna hāulāi qawmun muj'rimūna

آنگاه به درگاه پروردگارش دعا کرد که: «[بار الها،] اینان گروهی تبهکارند».

فَأَسْرِ بِعِبَادِى لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ

fa-asri biʿibādī laylan innakum muttabaʿūna

[به موسی وحی کردیم که:] «بندگانم را شبانه [از مصر] بیرون ببر؛ زیرا [سپاه فرعون] شما را تعقیب خواهند کرد؛

وَٱتْرُكِ ٱلْبَحْرَ رَهْوًا ۖ إِنَّهُمْ جُندٌۭ مُّغْرَقُونَ

wa-ut'ruki l-baḥra rahwan innahum jundun mugh'raqūna

و دریا را آرام پشت سر بگذار كه آنان سپاهى هستند كه غرق خواهند شد.

كَمْ تَرَكُوا۟ مِن جَنَّـٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ

kam tarakū min jannātin waʿuyūnin

چه بسیار باغ‌ها و چشمه‌سارها كه رها كردند [و رفتند]،

وَزُرُوعٍۢ وَمَقَامٍۢ كَرِيمٍۢ

wazurūʿin wamaqāmin karīmin

و کشتزارها و قصر‌های نیکو [و زیبا]،

وَنَعْمَةٍۢ كَانُوا۟ فِيهَا فَـٰكِهِينَ

wanaʿmatin kānū fīhā fākihīna

و نعمتی که در آن شادمان [و بهر‌ه‌مند] بودند.

كَذَٰلِكَ ۖ وَأَوْرَثْنَـٰهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ

kadhālika wa-awrathnāhā qawman ākharīna

[سرنوشتشان] این گونه [بود] و [تمامى] آن نعمت‌ها را به گروهى دیگر واگذاشتیم.

فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلْأَرْضُ وَمَا كَانُوا۟ مُنظَرِينَ

famā bakat ʿalayhimu l-samāu wal-arḍu wamā kānū munẓarīna

آسمان و زمین قطرۀ اشکی بر [نابودى] آنان نریخت و مهلتى [برای توبه] نیز نیافتند.

وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ مِنَ ٱلْعَذَابِ ٱلْمُهِينِ

walaqad najjaynā banī is'rāīla mina l-ʿadhābi l-muhīni

بی‌تردید، بنی‌اسرائیل را از عذاب خفت‌بار نجات دادیم؛

مِن فِرْعَوْنَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَالِيًۭا مِّنَ ٱلْمُسْرِفِينَ

min fir'ʿawna innahu kāna ʿāliyan mina l-mus'rifīna

از فرعون که [رهبر] سرکشی در زمرۀ اسرافکاران بود.

وَلَقَدِ ٱخْتَرْنَـٰهُمْ عَلَىٰ عِلْمٍ عَلَى ٱلْعَـٰلَمِينَ

walaqadi ikh'tarnāhum ʿalā ʿil'min ʿalā l-ʿālamīna

ما با دانشِ خود بنی‌اسرائیل را بر مردم زمانه برترى دادیم،

وَءَاتَيْنَـٰهُم مِّنَ ٱلْـَٔايَـٰتِ مَا فِيهِ بَلَـٰٓؤٌۭا۟ مُّبِينٌ

waātaynāhum mina l-āyāti mā fīhi balāon mubīnun

و نشانه‌هایى [از قدرت خویش] در اختیارشان گذاشتیم كه آزمایشى روشن در آن بود.

إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَيَقُولُونَ

inna hāulāi layaqūlūna

این [کافران] مى‌گویند:

إِنْ هِىَ إِلَّا مَوْتَتُنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ

in hiya illā mawtatunā l-ūlā wamā naḥnu bimunsharīna

«جز مرگِ نخستینِ ما، هیچ [زندگیِ دیگری] نیست و هرگز برانگیخته نخواهیم شد؛

فَأْتُوا۟ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ

fatū biābāinā in kuntum ṣādiqīna

و اگر راست می‌گویید، نیاکانمان را [زنده کنید و] بیاورید».

أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍۢ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ أَهْلَكْنَـٰهُمْ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ مُجْرِمِينَ

ahum khayrun am qawmu tubbaʿin wa-alladhīna min qablihim ahlaknāhum innahum kānū muj'rimīna

آیا اینان بهترند یا قوم [نیرومندِ] «تُبَّع» و پیشینیان آنها كه چون بزهكار بودند آنان را نابود كردیم؟

وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَـٰعِبِينَ

wamā khalaqnā l-samāwāti wal-arḍa wamā baynahumā lāʿibīna

ما آسمان‌ها و زمین و آنچه را که میان آنهاست به بازی نیافریده‌ایم؛

مَا خَلَقْنَـٰهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

mā khalaqnāhumā illā bil-ḥaqi walākinna aktharahum lā yaʿlamūna

آنها را به‌حق [و با هدف] آفریده‌ایم؛ ولى بیشتر آنان نمى‌دانند.

إِنَّ يَوْمَ ٱلْفَصْلِ مِيقَـٰتُهُمْ أَجْمَعِينَ

inna yawma l-faṣli mīqātuhum ajmaʿīna

بی‌تردید، روزِ داوری [= قیامت] وعده‌گاه همۀ آنان است.

يَوْمَ لَا يُغْنِى مَوْلًى عَن مَّوْلًۭى شَيْـًۭٔا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ

yawma lā yugh'nī mawlan ʿan mawlan shayan walā hum yunṣarūna

روزى كه هیچ دوستى براى دوست خود سودمند نیست و [از هیچ سو] یارى نمی‌شوند؛

إِلَّا مَن رَّحِمَ ٱللَّهُ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ

illā man raḥima l-lahu innahu huwa l-ʿazīzu l-raḥīmu

مگر كسى كه الله [بر او] رحم كند كه او تعالی شکست‌ناپذیرِ مهربان است.

إِنَّ شَجَرَتَ ٱلزَّقُّومِ

inna shajarata l-zaqūmi

بی‌گمان، درخت زَقّوم،

طَعَامُ ٱلْأَثِيمِ

ṭaʿāmu l-athīmi

غذای گناهکاران است.

كَٱلْمُهْلِ يَغْلِى فِى ٱلْبُطُونِ

kal-muh'li yaghlī fī l-buṭūni

[میوه‌اش، به سبب گرمای زیاد،] همچون مسِ گداخته در شکم‌ها می‌جوشد؛

كَغَلْىِ ٱلْحَمِيمِ

kaghalyi l-ḥamīmi

مانند جوششِ آب داغ.

خُذُوهُ فَٱعْتِلُوهُ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ

khudhūhu fa-iʿ'tilūhu ilā sawāi l-jaḥīmi

[خطاب مى‌رسد:] «آن [ستمکار] را بگیرید و به میان دوزخ درافكنید؛

ثُمَّ صُبُّوا۟ فَوْقَ رَأْسِهِۦ مِنْ عَذَابِ ٱلْحَمِيمِ

thumma ṣubbū fawqa rasihi min ʿadhābi l-ḥamīmi

آنگاه از عذاب آب داغ بر سرش فروریزید».

ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْكَرِيمُ

dhuq innaka anta l-ʿazīzu l-karīmu

[در آن حال، به او گفته می‌شود:] «بچش که تو [در میان قوم خود] عزتمند و بزرگواری.

إِنَّ هَـٰذَا مَا كُنتُم بِهِۦ تَمْتَرُونَ

inna hādhā mā kuntum bihi tamtarūna

این همان [سرنوشت دردناکی] است که در موردش تردید داشتید».

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى مَقَامٍ أَمِينٍۢ

inna l-mutaqīna fī maqāmin amīnin

یقیناً پرهیزگاران در جایگاه امنی هستند؛

فِى جَنَّـٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ

fī jannātin waʿuyūnin

در [میان] باغ‌ها و [کنار] چشمه‌سار‌های بهشت.

يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍۢ وَإِسْتَبْرَقٍۢ مُّتَقَـٰبِلِينَ

yalbasūna min sundusin wa-is'tabraqin mutaqābilīna

لباس‌هایی از دیبای نازک و دیبای ضخیم می‌پوشند، در حالى كه رویاروى یكدیگر [به صحبت] نشسته‌اند.

كَذَٰلِكَ وَزَوَّجْنَـٰهُم بِحُورٍ عِينٍۢ

kadhālika wazawwajnāhum biḥūrin ʿīnin

چنین است [وضع آنان]؛ و [نیز] حور العین را به همسری آنان درمی‌آوریم.

يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَـٰكِهَةٍ ءَامِنِينَ

yadʿūna fīhā bikulli fākihatin āminīna

در آنجا هر میوه‌اى كه اراده کنند، بى دغدغه در اختیارشان است.

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلْمَوْتَ إِلَّا ٱلْمَوْتَةَ ٱلْأُولَىٰ ۖ وَوَقَىٰهُمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ

lā yadhūqūna fīhā l-mawta illā l-mawtata l-ūlā wawaqāhum ʿadhāba l-jaḥīmi

در بهشت طعم مرگ را نخواهند چشید؛ جز همان مرگ نخستین [در دنیا]؛ و [پروردگار مهربان] آنان را از مجازات دوزخ محفوظ می‌دارد.

فَضْلًۭا مِّن رَّبِّكَ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

faḍlan min rabbika dhālika huwa l-fawzu l-ʿaẓīmu

[این] بخششی است از [جانب] پروردگارت؛ و این همان کامیابی بزرگ است.

فَإِنَّمَا يَسَّرْنَـٰهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

fa-innamā yassarnāhu bilisānika laʿallahum yatadhakkarūna

[ای پیامبر،] ما قرآن را به زبان تو روان [و آسان] ساختیم؛ باشد که [مشرکان] پند گیرند.

فَٱرْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ

fa-ir'taqib innahum mur'taqibūna

پس در انتظار [وعده‌های الهی] باش که بی‌گمان، آنان [نیز] منتظر [شکست و مرگ تو] هستند.